Verbanning

Ze moet geroken hebben dat ik er eigenlijk niet meer thuishoorde. De portier van Nieuwspoort sprak me ogenblikkelijk aan toen ik er binnen stapte, op de eerste dag van mijn verbanning van het Binnenhof.
"Kan ik u ergens mee helpen?"
"Ik heb een afspraak." Ik liep snel door, de sociëteit in.
Nog nooit had de deurbewaarder van Nieuwspoort me iets gevraagd, hij had de deur voor me opengedaan en me toegeknikt. Maar op de eerste dag na mijn vertrek uit de parlementaire journalistiek was meteen alles anders.

Of kwam het omdat ik haar niet kende, en zij mij eigenlijk ook niet? Toevallig de eerste dag van een nieuwe portier?

Een dag later zwierf ik toch weer door de gangen van de Tweede Kamer, toegangspasje om mijn nek. Ter hoogte van de VVD kwam ik een bode tegen. Ik kende haar niet, maar zij groette mij, met een blik waarin ik enige acherdocht meende te lezen. "Die vent loopt hier wel, maar heeft hier niets te zoeken!"

De bode had gelijk. Ook zij had het feilloos door. Dat kan geen toeval meer zijn.

Tegenkomen

"Als je op je sterfbed denkt: he wat vreemd, ik ben nooit iemand tegengekomen die iemand anders kende die ik ooit heb gekend. Er heeft nooit eens iemand mijn pad gekruist van wie ik het niet had verwacht. Dat zou gek zijn."

Arjen Lubach slaagt er in zijn roman Magnus in een hele reeks toevalligheden op te dienen en de lezer er nog in mee te laten gaan ook. Maar hij bewandelt wel een smal paadje waarop diezelfde lezer hem maar ternauwernood kan volgen.
De crux van Magnus is dat de ik-persoon in Stockholm op zoek gaat naar de hem totaal onbekende man die zijn creditcard misbruikt. Hij weet hem op te sporen, met behulp van een fototoestel en, dat spreekt vanzelf, een fikse portie mazzel. Of toeval, zo je wilt.

IJzeren Gordijn, 4 juli 1989

In het Boekenweekgeschenk Heldere Hemel van Tom Lanoye windt een Amerikaanse generaal zich op over een Russische straaljager die uitgerekend op 4 juli van oost naar west vliegt.

"En uitgerekend op een Fourth of July vliegt een communistische klootzak het IJzeren Gordijn over? Zomaar? Zonder bijbedoelingen? Zo veel toeval bestaat niet."

Arnhems meisje

Op een zaterdagavond stak een automobilist uit Arnhem de Aweg te Groningen over en kwam in botsing met een auto die hij over het hoofd had gezien. Als de Arnhemmer geweten had dat hij zo ver van huis een Arnhems meisje voor de wielen kreeg, had hij vast wel beter uitgekeken.

Bloed wast Duch schoon

Op een zerk in Blijham las ik dat de overledene 'Vrede door het bloed Zijns kruises' gevonden had.

De Cambodjaanse kampbeul Duch heeft op zijn minst het bloed van 12000 gevangen aan zijn handen, maar in een documentaire hoorde ik hem zeggen dat Jezus aan het kruis ook voor zíjn zonden was gestorven.

Van de rechter kreeg Duch levenslang, maar de Heer had hem dus al lang vergiffenis geschonken. De oude Rode Khmer-marxist had de brief van Paulus aan de Kolossenzen goed gelezen.

Ook u, die eertijds vervreemd en vijandig gezind waart blijkens uw boze werken, heeft Hij thans weder verzoend,

Dat geldt ook voor u. Vroeger had u geen band met God en was u hem vijandig gezind, zoals bleek uit uw slechte leven.

Mijn herinnering als hond

Zou Cees Nooteboom het werk kennen van de negentiende-eeuwse Franse schrijver Jules-Amédée Barbey d'Aurevilly? Zijn bundel Les diaboliques bevat verhalen over vrouwen die een misdaad begaan of wraak nemen. Rita Azevedo Gomes koos voor haar verfilming A vingança de uma mulher (A womans'Revenge) voor de dame die hoer wordt uit wraak: manlief heeft haar minnaar door pijlen laten doorboren en zijn hart aan een hond gevoerd. Een van de hoofdpersonen mijmert over vroeger en merkt op dat de herinnering een hond is die aan je voeten knielt. In Nootebooms roman Rituelen herinnert Inni Wintrop zich de beurskoersen van de dag dat hij vergeefs probeerde zich te verhangen op de wc. Hij kon er ook niets aan doen, schrijft Nooteboom: "Herinnering is als een hond die gaat liggen waar hij wil."

Duch

In de documentaire Duch, le maître des forges de l'enfer vertelt deze Rode Khemerpolitieman over de martelgevangenis S-21. Hij was daar de baas. Meer dan 12000 Cambodjanen kwamen onder zijn verantwoordelijkheid om het leven, maar schuldig is hij niet, vindt Duch. Hij was alleen maar een instrument van de proletarische dictatuur die de Rode Khmer had gevestigd.
Hij gaf wel toe 'de rethoriek van de executie' te hebben geschreven, maar vroeg ook om vergiffenis.
Op de dag dat Het Internationaal Filmfestival Rotterdam de film vertoonde, veroordeelde het Cambodjatribunaal hem in hoger beroep tot levenslang.