Luchtfietsen

David Byrne stapte begin jaren tachtig op de fiets in New York en is al die jaren blijven fietsen in steden waar bijna niemand dat doet. In zijn Bicycle Diaries doet hij verslag van fietstochten door steden over de hele wereld: Buenos Aires, Sydney, Istanbul, Manila. En Berlijn:

,,Flying into Tegel Airport in Berlin I look down at the neatly ordered fields and roads - even in the surrounding forests the trees are in neat rows - and I think to myself how this entire country, the landscape, everything as far as one can see, has beeen ordered."

Fietser Byrne keek in 1978 al graag uit vliegtuigraampjes. De lapjes wildernis die hij toen nog waarnam, lagen klaar om ontwikkeld te worden:

I see the shapes,
I remember from maps.
I see the shoreline,
I see the whitecaps.
A baseball diamond, nice weather down there.
I see the school and the houses where the kids are.
Places to park by the fac'tries and buildings.
Restaurants en bar for later in the evening.
Then we come to the farmlands, and the undeveloped areas.
And I have learned how these things work together.
I see the parkway that passes through them all.

(Uit: The Big Country van More songs about buildings and food) van Talking Heads)

Arnon voor, Aaf achter

Eens waren Aaf Brandt Corstius en Arnon Grunberg geliefden. Arnon is het beste uit de scheiding gekomen. Hij staat nu elke dag op de voorpagina van de Volkskrant. Aaf staat in dezelfde krant, maar dan helemaal achterin.
Ze heeft wel meer woorden, maar wat heb je daaraan als je niks te zeggen hebt. Dan heeft Arnon het heel wat gemakkelijker!

Toevallig houdt Wilders gewoon van Cohen!

Vandaag Almere en Den Haag en morgen Nederland, voorspelde Geert Wilders nadat zijn partij de gemeenteraad van deze plaatsen binnen was gestormd. De Süddeutsche Zeitung meende een echo uit de jaren dertig te horen. Klonk deze regel toen niet uit SA-kelen?

"Denn heute gehört uns Deutschland und morgen die ganze Welt", luidt de meest omstreden regel uit het het bekende Nazilied Es zittern die morschen Knochen (of was het eigenlijk het iets onschuldiger: "Denn heute da hört uns Deutschland und morgen die ganze Welt"?)

Zat het lied van Hans Baumann echt in het achterhoofd van Wilders? Of is hij toevallig gewoon een liefhebber van Leonard Cohen? First we take Manhattan, then we take Berlin.

Ideeënroman

Daniel Kehlmann laat in zijn roman Ruhm schrijver Leo Richter opdraven. Tijdens een tournee door Latijns-Amerika komt hij alleen maar Duitsers tegen die hem lastigvallen met één vraag:

"Herr Richter, woher nehmen Sie all die Ideen?"
"Badewanne", sagte Leo mit geschlossenen Augen.

Het is van alle tijden, schrijvers en dichters die steeds die ene vraag voor hun kiezen krijgen. Herman Gorter moest er ook niets van hebben, schrijft Kees 't Hart in zijn nawoord bij de jongste editie van Gorters Verzen:

"Over zijn gedichten praatte hij niet graag, hij kreeg iets stuurs, vertellen tijdgenoten, als hij er toch over moest praten, als ze naar een 'betekenis' vroegen of wilden weten hoe het allemaal zo in zijn kop gekomen was."

Echte en verzonnen schrijvers zeggen niets over hun bronnen. In de tientallen interviews die Joost Zwagerman gaf over zijn boekenweekgeschenk Duel heeft hij naar eigen zeggen alle vragen al langs horen komen. Ook die ene. En hij geeft er graag antwoord op:

"Het idee is ontstaan uit het verhaal van de directeur van het Stedelijk Museum in Amsterdam......." enzovoorts enzoverder.

Altijd al gedacht dat Joost Zwagerman meer een prater dan een schrijver was.

Pater

Het CDA staat niet te trappelen om wat te zeggen over het mis-bruik van knaapjes in de Rooms-Katholieke Kerk, maar als het woord gevoerd wordt over dit onderwerp, dan is het door Kamerlid Marleen de Pater.

Ontspoord

Het zou best eens om 8.28 uur kunnen zijn geweest dat ik de volgende zinnen las: "When I saw the train down there helpless on its side like an old worm knocked off a plant, I began to laugh. But I held on to the fence very hard when the people started to climb out the windows bleeding."

Op dat tijdstip botsten vanochtend bij het Belgische Halle twee treinen op elkaar. Misschien las ik toen ook wel een andere zin. Maar in ieder geval wel zinnen uit het verhaal You are not I van Paul Bowles, waarin een verstandelijk gehandicapte vrouw van de verwarring van een treinongeluk profiteert door weg te lopen uit de inrichting waar ze verblijft.

Toen ik het zo'n twintig jaar geleden voor het eerst las, vond ik het een van de intrigerendste verhalen die ik kende, en dat vind ik nu nog steeds. De manier waarop de vrouw erin slaagt weg te blijven uit de kliniek is ongehoord, maar laat ik het verhaal niet bederven door haar truc te verklappen.

Winter in America

Op zoek naar de tekst van de seventies-klassieker Winter in America van Doug Ashdown was mijn tafelgenoot van die maandagavond gestuit op Gil Scott-Heron (The Revolution Will Not Be Televised). Deze Amerikaanse protestzanger en performing poet (rapper avant-la-lettre) maakte in 1974 al een elpee onder dezelfde naam, maar die heeft helemaal niets met het winterse liefdesverdriet van de Australiër te maken.

In dezelfde kroeg waar ik met mijn drinkebroer zat, was ik aan het begin van de avond ook al gestuit op Gil Scott-Heron. Begin deze eeuw zat hij nog in de bak omdat hij niet van de cocaïne af kon blijven, maar nu was hij terug met een nieuwe cd, stond er in het tijdschrift dat ik op de leestafel vond. Van zijn machtige stem was weinig meer over, schreef de recensent, maar gezien de titel beschouwt de zanger zijn plaat zelf als een nieuwe begin: I'm new here.